Mücevher ihraca­tı ‘kotaya’ takıldı. Mücevher İhracat­çıları Birliği (MİB) Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Öz­can, Türkiye'nin mücevher üretimi ve ihracatında Hin­distan ve İtalya'nın ardından dünyanın üçüncü büyük üre­ticisi konumunda bulunmasına kar­şın, son iki yılda ih­racatta ciddi bir kan kaybı yaşandı­ğını ifade etti.

Özcan’ın ver­diği bilgiye göre, 2025 yılın­da sektör ihracatı 7,9 milyar dolar olarak gerçekleşirken, 2026 yılının ilk altı ayında ih­racat 2,9 milyar dolar seviye­sinde kaldı. Aynı dönemde sektör ihracatı yüzde 33 geri­lerken, işlenmiş altın mücev­her ihracatındaki düşüş yüz­de 62'ye ulaştı. Türkiye İh­racatçılar Meclisi verilerine göre mücevher sektörü, yılın ilk yarısında ihracatı en fazla gerileyen sektör oldu.

“15 bin dolara varan farklar oluştu”

İhracattaki düşüşün te­mel nedeninin 2023 yılında cari açığı azaltmak için al­tın ithalatına getirilen kota uygulaması olduğunu belir­ten Mustafa Özcan, kota ne­deniyle uluslararası piyasa­lardaki altın fiyatı ile Türki­ye'deki fiyat arasında dönem dönem kilogram başına 15 bin dolara varan farklar oluş­tuğunu söyledi. Özcan, aylık 12 tonluk kota uygulaması­nın Türk üreticilerinin re­kabet gücünü doğrudan za­yıflattığını belirterek, “Böyle bir maliyet farkını uluslara­rası alıcıya anlatmanız müm­kün değil. Dünya piyasasında aynı ürünü daha uygun maliyetle temin edebilen müşteriler do­ğal olarak başka ülkelere yöneli­yor" dedi.

“Belirsizlik müşteriyi uzaklaştırıyor”

Uluslararası alıcıların si­pariş verirken teslim tari­hindeki altın maliyetini ön­göremediğini belirten Özcan, bunun uzun yıllar emek ve­rilerek oluşturulan müşteri ilişkilerini zedelediğini söy­ledi.

Özcan, "Bugün fiyat far­kı olmayabilir ancak müşte­ri sipariş verdiğinde 45 gün sonra hangi maliyetle karşı­laşacağını bilmiyor. Bu be­lirsizlik nedeniyle sipariş­lerini Çin'e, İtalya'ya veya Endonezya'ya kaydırıyor. Uluslararası ticarette sürek­lilik çok önemli. Bir müşte­ri Türkiye'den uzaklaştığın­da, fiyatlar normale dönse bile onu yeniden kazanmak kolay olmuyor" diye konuştu.

Özcan'ın verdiği bilgiye göre, cari açığı azaltmak amacıyla uygulamaya alınan kota sis­temi, beklenen sonucun ak­sine ithalatı istenilen ölçü­de düşürmedi. 2021 yılında 700 milyon dolar seviyesin­de bulunan bitmiş takı itha­latı, 2024 yılında 6,6 milyar dolara ulaştı. Aynı dönem­de Türkiye'nin en önemli ra­kiplerinden İtalya'nın Tür­kiye'ye gerçekleştirdiği mü­cevher ihracatı da hızlı artış gösterdi.

Özcan, Türkiye'nin geç­mişte net ihracatçı konu­munda bulunduğunu ancak gelinen noktada ithalatçı ko­numa gerilediğini belirte­rek, sektörün rekabet gücünü yeniden kazanabilmesi için ham maddeye erişimin öngö­rülebilir hale gelmesi gerek­tiğini vurguladı.