Türkiye, yalnızca yüksek üretim kapasitesiyle değil, dünyanın en değerli ballarından bazılarına ev sahipliği yapmasıyla da dikkat çekiyor. Kafkaslar ile Karadeniz’in kesiştiği noktada bulunan Artvin ise zengin biyolojik çeşitliliği, yüksek rakımlı vadileri ve farklı bitki türleriyle Türkiye’nin bal üretiminde öne çıkan bölgelerinden biri.

Financial Times’ın haberine göre Türkiye, Çin’in ardından dünyanın en büyük ikinci bal üreticisi konumunda bulunuyor. Artvin’in uzak ve dağlık bölgelerinde üretilen bazı özel ballar ise uluslararası pazarda son derece yüksek fiyatlara ulaşabiliyor.

Kilogramı 10 bin euroya satılan bal

Türkiye, dünyanın en pahalı ballarından bazılarını üretiyor. 2021 yılında mağaralardan çıkarılan Centauri balının kilogramı 10 bin euroya satıldı.

Artvin’in gizli bir vadisinde üretilen Elvish balı da uluslararası alıcıların ilgisini çekiyor. Geçen yıl İngiltere’nin ünlü mağazası Harrods’ta 200 gramlık hediye seti halinde 1250 sterlinden satışa sunuldu.

Artvin’in kendine özgü balları arasında, arıların ormangülü nektarından ürettiği “deli bal” da bulunuyor. Bu bal, tüketildiğinde sarhoşluk ve halüsinasyon benzeri etkilere yol açabilmesiyle biliniyor.

Antik Yunan tarihçisi Ksenophon da MÖ 401 yılında bölgeden geçen askerlerin bu balı tüketmesinin ardından duyularını kaybettiğini, kustuğunu ve ayakta durmakta zorlandığını yazmıştı.

Artvin balı manukaya rakip olabilir mi?

İstanbul’da yaşayan şef Zeynep Ekşioğlu ile Mustafa Multan, Artvin’in bal potansiyelini uluslararası pazara taşımak amacıyla “Profunda” adı altında kovanından sofraya bir üretim modeli oluşturmayı planlıyor.

Laboratuvar testleri, Profunda balının antioksidan özelliklerinin Yeni Zelanda’nın dünyaca ünlü manuka balıyla karşılaştırılabilir düzeyde olduğunu ortaya koyuyor.

İkilinin hedefi yalnızca yüksek kaliteli bal üretmek değil. Balın biyokimyasal özelliklerinin sertifikalandırılması ve yüksek katma değerli bir ürün olarak pazarlanmasıyla Artvin’de yaşayan gençlere bölgede kalmaları için ekonomik bir neden oluşturulması amaçlanıyor.

Kafkas arısı avantaj sağlıyor

Artvin’de arıcılık, bölgenin zengin bitki örtüsü ve coğrafi yapısıyla doğrudan bağlantılı.

Gezici arıcı Osman Yılmaz, yaz başında kovanlarını vadilerdeki meyve bahçelerine götürüyor, ardından çiçeklenmeyi takip ederek daha yüksek rakımlara taşıyor.

Bölgede bulunan Kafkas arısının 7 milimetreden uzun hortumu, diğer arıların ulaşmakta zorlandığı derin çiçeklerin nektarlarına erişebilmesini sağlıyor. Bu özellik, Artvin’in farklı aromalara sahip ballar üretmesine katkıda bulunuyor.